Νυχτερινά, μαζούρκες, βαλς και τα λοιπά
Ο Σοπέν για πρωτάκουστους
Οι πέντε φόρμες πίσω από το μεγαλύτερο μέρος ενός ρεσιτάλ Σοπέν, με τεκμηριωμένα στοιχεία και τι να ακούσετε, ώστε τα ονόματα που ανακοινώνει ένας πιανίστας να έχουν νόημα.
Κλείστε μια θέση στο σαλόνι ↗Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε τα κομμάτια
Τα σημαντικότερα έργα για πιάνο του Σοπέν περιλαμβάνουν μαζούρκες, βαλς, νυχτερινά και πολωνέζες, σύμφωνα με τη Wikipedia, η οποία προσθέτει ότι οι επιρροές του περιλάμβαναν την πολωνική λαϊκή μουσική. Ένας πιανίστας σε μια συναυλία σαλονιού συχνά ανακοινώνει ένα κομμάτι πριν το παίξει. Αυτός ο οδηγός σας δίνει πέντε φόρμες για να αναγνωρίζετε, ώστε τα ονόματα να μην είναι ένα θολό σύνολο. Θυμηθείτε ότι το πρόγραμμα στο Chopin Salon ποικίλλει ανά βραδιά, οπότε τίποτα εδώ δεν αποτελεί υπόσχεση για συγκεκριμένο κομμάτι, μόνο έναν χάρτη της περιοχής.
Το νυχτερινό: ένα τραγούδι για το δεξί χέρι
Ο Σοπέν έγραψε 21 νυχτερινά για σόλο πιάνο μεταξύ 1827 και 1846, χτίζοντας πάνω στη φόρμα που ανέπτυξε ο Ιρλανδός συνθέτης John Field, τον οποίο θαύμαζε βαθύτατα. Η Wikipedia περιγράφει μια τραγουδιστή μελωδία στο δεξί χέρι και έναν πιο ελεύθερα ρέοντα ρυθμό, και τα κατατάσσει ανάμεσα στα ωραιότερα σύντομα σόλο έργα για το όργανο. Η σειρά Op. 9 δημοσιεύθηκε το 1832 και αφιερώθηκε στη Madame Marie Pleyel. Το δεύτερο νυχτερινό της, σε Μι ύφεση μείζονα, ανοίγει με μια legato μελωδία που παίζεται ως επί το πλείστον σιγανά και είναι ίσως από τα πιο δημοφιλή.
Η μαζούρκα: ένας πολωνικός χορός, σε στυλιζαρισμένη μορφή
Ο Σοπέν άντλησε τη μαζούρκα από έναν από τους παραδοσιακούς πολωνικούς χορούς και έγραψε τουλάχιστον 58 για πιάνο μεταξύ 1824 και 1849. Η Wikipedia τις χαρακτηρίζει περισσότερο αυτοτελή, στυλιζαρισμένα χορευτικά κομμάτια παρά χορούς καθαυτούς, που γίνονται τεχνικά πιο ενδιαφέροντα χάρη στον χρωματισμό και την αρμονία. Αναφέρει ότι η πιθανότερη πηγή του πολωνικού τους χρώματος ήταν η εθνική μουσική που άκουγε ως νέος σε πόλεις όπως η Βαρσοβία, και προειδοποιεί να μην αντιμετωπίζονται ως απλή λαϊκή μουσική. Ακούστε τον χορό κάτω από τη στυλιζαρισμένη επιφάνεια.
Το βαλς: όχι για χορό
Ο Σοπέν μπορεί να έγραψε έως και 35 βαλς, και μόνο οκτώ δημοσιεύτηκαν πριν πεθάνει. Η Wikipedia αναφέρει ότι διαφέρουν από τα παλαιότερα βιεννέζικα βαλς στο ότι δεν προορίζονταν για χορό. Το Op. 64 No. 1, που ο Σοπέν το ονόμασε Valse du petit chien, είναι ευρέως γνωστό ως Minute Waltz. Για τον ακροατή το πρακτικό σημείο είναι ότι ένα βαλς του Σοπέν είναι κομμάτι συναυλίας και όχι χορευτική μουσική, και ότι μόνο ένα μέρος τους εμφανίστηκε σε έντυπη μορφή όσο ζούσε. Η Wikipedia αριθμεί 19 από αυτά, οπότε τα ονόματα και οι αριθμοί έργου που ακούτε είναι ένα μικρό μέρος ενός ευρύτερου και εν μέρει ανέκδοτου σώματος έργων.
Η πολονέζ: από τα επτά χρόνια έως την τελευταία
Ο Σοπέν έγραψε τουλάχιστον 23 πολονέζ για σόλο πιάνο. Η Wikipedia χρονολογεί την πρώτη του στο 1817, όταν ήταν 7 ετών, και την τελευταία του, την Polonaise-Fantaisie, στο 1846, τρία χρόνια πριν τον θάνατό του. Το Op. 40 No. 1 είναι γνωστό ως Στρατιωτική Πολονέζ και το Op. 53 ως Ηρωική ή Πολονέζ με Τύμπανο. Δύο από αυτές φέρουν ψευδώνυμα στον πίνακα έργων της Wikipedia, και η Ηρωική αποκαλείται επίσης Πολονέζ με Τύμπανο. Ένας πιανίστας που ονομάζει μια πολονέζ σε ένα σαλόνι ονομάζει ένα από τα κομμάτια που εκτείνονται σε ολόκληρη την καριέρα του, από την παιδική ηλικία έως τα τελευταία χρόνια.
Η ετούντ: σπουδές που έγιναν κομμάτια συναυλίας
Υπάρχουν 27 ετούντ: δύο σειρές των 12, Op. 10 και Op. 25, και τρεις ακόμη χωρίς αριθμό έργου. Η σειρά Op. 10 γράφτηκε μεταξύ 1829 και 1832 και δημοσιεύτηκε το 1833, και ο Σοπέν την αφιέρωσε στον Franz Liszt. Η Wikipedia αναφέρει ότι ήταν οι πρώτες σπουδές που έγιναν τακτικό μέρος του ρεπερτορίου συναυλιών, επειδή συνδυάζουν μουσική ουσία και τεχνική πρόκληση σε μια ολοκληρωμένη καλλιτεχνική μορφή. Ένας χρήσιμος τρόπος ακρόασης είναι να ακολουθήσετε μια μοναδική ιδέα μέσα από το κομμάτι και να παρατηρήσετε πώς ο Σοπέν επιστρέφει συνεχώς σε αυτήν.
Πώς να ακούσετε σε μια μικρή αίθουσα
Σε μια αίθουσα 42 θέσεων ακούτε το πιάνο χωρίς να μεσολαβεί μια μεγάλη σάλα ανάμεσα σε εσάς και το όργανο, έτσι οι μικρές λεπτομέρειες αποκτούν βαρύτητα: ένα παρατεταμένο πεντάλ, ένα ήσυχο τέλος, ένας πιανίστας που παίρνει ανάσα πριν από μια φράση. Αφήστε το πρώτο κομμάτι να σας ηρεμήσει. Αν ο πιανίστας μιλήσει ανάμεσα στα κομμάτια, όπως περιγράφουν οι επισκέπτες, αξιοποιήστε αυτές τις στιγμές για να τοποθετήσετε την επόμενη φόρμα. Και μην ανησυχείτε για τους αριθμούς έργων· οι ονομαστικές φόρμες που αναφέρονται παραπάνω αρκούν για να παρακολουθήσετε μια βραδιά.
Πηγές